Ga naar homepage Koninklijk NVVH-Vrouwennetwerk
  • AFDELING APELDOORN
Apeldoorn
Muziekgeschiedenis

Muziekgeschiedenis  2e bijeenkomst

De tweede bijeenkomst over de Russische componisten was samengesteld rondom de componist Mili Balakirev (1837-1910). Balakirev heeft namelijk veel invloed gehad op een viertal amateurcomponisten. In het Russisch heeft deze groep rondom Balakirev de naam ‘Mogoetsjaja koetsjka’ gekregen.  In een Nederlandse vertaling krijgt deze groep van vijf de naam het Machtige Hoopje.  Hun doel was om vanuit de Russische volksaard muziek te componeren. Dus klassieke composities op basis van Russische volksmuziek. Balakirev is de enige componist die ook een muzikale opleiding had genoten. Van Balikirev is de Overture op drie Russische thema’s.  Het eerste thema is ’In het veld staat een berkenboom’. Hierin zijn de balalaika en de accordeon te horen;  de veel gebruikte instrumenten bij Russische volksliedjes.  https://www.youtube.com/watch?v=sDW35wySQRg  Het tweede thema is Uvertyura na temi tryokh russkikh pesen ofwel de overture On the themes of 3 Russian songs  https://www.youtube.com/watch?v=yEhVkgfJrQI  het derde thema Le long de la Peterskaia (along the Peterskai astreet)  https://www.youtube.com/watch?v=x8ETIHtEEeM  Dit lied komt ook in de Petroesjka van Stravinsky voor. Balikirev richtte volksmuziekscholen op want hij wilde zoveel mogelijk musici bereiken.

Alexander Borodin (1833-1887)was medicus en chemicus en componeerde in zijn vrije tijd. De opera Prince Igor is van zijn hand. https://www.youtube.com/watch?v=un1rtMjtYzM  In de steppen van Centraal Azië geeft hij een sfeerschildering weer door middel van de muziek https://www.youtube.com/watch?v=Dq4bOmxKVQQ . Borodin neemt je als het ware mee naar de natuur. Hij overleed jong en heeft zelf niet georkestreerd.

César Cui (1835-1918) was legerofficier en schreef het lied The burnt letter.  https://www.youtube.com/watch?v=9W7tRm1vdoA De Kaleidoscope is ook van zijn hand  https://www.youtube.com/watch?v=43ETzJUOXLo  

Modest Moessorgski (1839-1881) had ook een militaire carrière en kreeg later een baan als ambtenaar.  We luisterden naar Elly Ameling  ‘De kinderkamer’ en dat is eigenlijk een mini-opera. Het kindermeisje is boos op het jongetje want zij verdenkt hem ervan dat hij aan haar breiwerk heeft gezeten waardoor de steken los zaten. ‘Nee’, zei het jongetje, ‘dat heeft de kat gedaan’. Moessorgski was van mening dat muziek een middel is om mee te communiceren. Boris Goudnunov is een drama in vier acts. https://www.youtube.com/watch?v=pA-LLi7YZZE Moessorgski heeft ook muziek gemaakt naar aanleiding van de schilderijententoonstelling  in 1874 van Victor Hartmann; een jaar na zijn overlijden. Hij heeft zich verbeeld dat hij een rondgang maakte langs de schilderijen en heeft die ideeën en gevoelens op muziek gezet. Er was ook een schilderij van Baba Yaga, de hut op de kippenpoten, een bekend Russisch sprookje. https://www.youtube.com/watch?v=kZkoW1Ta3ew  Ook had Hartmann mee gedaan aan een wedstrijd voor een ontwerp van de poort van Kiev. Dat is ook op muziek gezet.  https://fac.hsu.edu/bucknej/HuMus/Victor%20Hartmann.htm.

De laatste componist was Nikolaj Rimski-Korsakov (1844-1908) die marineofficier was en tijdens zijn reizen veelvuldig componeerde. Hij heeft het zelfs nog tot assistent en muziekdocent van Balakirev geschopt. Het sprookje van de Tsaar Sultan https://www.youtube.com/watch?v=99A6KFxdC4g  en Sheherazade https://www.youtube.com/watch?v=SQNymNaTr-Y  zijn uit Oosterse inspiratiebronnen ontstaan, een andere coleur locale met andere muziekinstrumenten. Rimski-Korsakov verdiepte zich in de muziek, de achtergronden en vergaarde kennis over het componeren en orkestreren. In de volgende bijeenkomst komt onder andere Tsjaikovsky aan bod.

Muziekgeschiedenis 1ste bijeenkomst

In deze eerste bijeenkomst kwam de ontstaansgeschiedenis van de Russische klassieke muziek naar voren. Sint Petersburg was the place to be want daar had het Russische hof zijn residentie. Dat Russische hof was West-Europees georiënteerd op gebied van oa. kleding, leefstijl, kunst en muziek. Het Russische hof had dan ook alleen maar West-Europese componisten in dienst. John Field kwam ook in Petersburg terecht en schreef daar de nocturnes. Hij was een inspiratiebron voor Chopin maar ook voor de Russische componist Glinka. 

Het Rusland in de 18e eeuw kende twee muziekstromingen: kerkmuziek en volksmuziek. 

De religieuze muziek vond zijn oorsprong in de heilige Johannes Christostomus

Dmytro Bortnjansky, van adel en dus een gast aan het hof, was leider van de kapel en had aan het hof west-Europese muziek gehoord. Hij heeft dit gemixt met Russische muziek.

https://www.youtube.com/watch?v=k-05lT8-N0k

Kenmerkend voor de Russische muziek zijn de lange uitgestrekte noten. Maar ook de afwisseling van snel en langzaam, uitbundig en ingetogen, hoge en lage stemmen is een kenmerk. 

Langzamerhand kwam de volksmuziek meer naar voren.  https://www.youtube.com/watch?v=B38fAnDwe7A&list=RDdJ9B0TBaftg&index=2

Rachmaninov en Tsjaikovski waren van mening dat naast kerkmuziek ook gecomponeerd moest worden voor een breder publiek. Dat werd ze in eerste instantie niet in dank afgenomen.

Bij de kerkmuziek wordt door een persoon, meestal een zeer lage mannenstem, gezongen en het koor antwoord daarop. The six psalms is door Rachmaninov gecomponeerd, a capella en alleen vocaal.

https://www.youtube.com/watch?v=tTVkMfStVDE

John Field schreef zijn nocturnes in Petersburg. https://www.youtube.com/watch?v=MPFv7FyuSlI Glinka is van adel en hoort deze muziek aan het hof. John Field wordt zijn leermeester. https://www.youtube.com/watch?v=KTVK7vuzSSo  Glinka schreef ook de opera Ruslan and Lyudmila https://www.youtube.com/watch?v=VF9cPJ9SFfI . Hij wordt wel de vader van de Russische klassieke muziek genoemd.

Met dit laatste gedeelte wordt de middag afgesloten. In de volgende bijeenkomsten komen Tsjaikovski, Glazunov, Rachmaninov en Scriabin nog naar voren.